SREDNJI VEK

 

 

Nije bila isključivo evropocentrična. Predstava o drugim civilizacijama odredila je poglede u srednjem veku, ali i uticaj Antike.

Neizvesnost za život (najezda Varvara u evropskim gradovima stvarala svest o strahu za život, ali i velike epidemije-kuga, boginje...)i hrišćanski pogled na život, stvarali su novi pogled na književnost.

Momento more= sećaj se smrti(svest o smrti), a sve podređeno hrišćanskim pogledom na svet (večni život posle smrti- učenje o zagrobnom životu kao idealu i odricanje od svega ovozemaljskog= asketizam). Ovakvo učenje posebno se odražava na filozofiju.

 

Trajao je blizu 10 vekova  ( od 476. – pad Rimskog carstva do sredine ili kraja XV veka, 1492.-otkriće Amerike).

Rascepom hrišćanstva na zapadnu-katoličku i istočnu-pravoslavnu crkvu (1054.),počelo je stvaranje i dveju kultura, koje su imale različit jezik (latinski,grčki) i crkveno učenje; a odrazilo se i na razvoj književnosti(zapadna i istočna tradicija).

Srednji vek je proglašen vekom mraka, ali je u stvaralačkom smislu dao podstrek za razvoj nacionalnih književnosti evropskih naroda,otkrio originalne književne forme(srednjovekovni ep, viteški roman, trubadursku muziku...).

 

Istočna tradicija

Malo koje delo možemo da svrstamo u današnje književne rodove.Srednjovekovna tradicija je gradila novi žanrovski sistem.Čitav niz pisaca je pisao dela za bogoslužbenu potrebu. Broj pismenih ljudi je bio mali i vezivali su se za dvor i crkvu. Književnost se vezivala za usmeno kazivanje, a pismeni su pisali i prepisivali.

Uporedo sa hrišćanskom, postojala je i folklorna tradicija.Sve što crkva nije mogla da prizna (svee što je dogma) opravdavalo se folklornom tradicijom (profalna književnost-imala korene u Antici;Plutarh) : 

  • apokrifi
  • romani ( O Troji, O Aleksandru Velikom....)
  • viteška tradicija( O kralju Arturu)-  roman u stihu ili u prozi, na narodnim romanskim jezicima, nastao u Velsu, učestalio se u Francuskoj u 12.veku, a kasnije se širi i na druge evropske zemlje

Bogoslužbena dela-

 

bogoslužbene pesme

  •  kanon
  • akapist-od više kanona  
  • himna

 proza

  • lestvica-uputstvo za monaški život, polufilozofski spis; davao i formalna uputstva za stvaranje drugih sadržaja.
  • žitija- vezano za domaću književnost, pisana su kao vrsta istorijskog štiva
  • letopis- posebna, sačuvana forma koja se bavi hronikom proteklih vremena (Rusija)

 Preuzeto od Antike:

  • epitaf- tekst na nadgrobnom spomeniku
  • epigram- kratka forma, slične gnomama (poslovica) sa poentom.
  • elegija- lirsko-epska pesma, tugovanka, pisana u distihu
  • ode – svečana pesma posvećena zaslužnim osobama, značajnim događajima....
  • poslanice (epistole)- javno pismo upućeno osobi ili grupi ljudi

 

 

 

Zapadna tradicija

Latinski jezik je jezik književnosti, a onda dolazi do dvojezičnosti i narodni jezik potiskuje latinski (započinje i italijanskoj tradiciji 14. veka).

Mit- timači se na nov način; iznosi se zaključak koji se tumači na alegoričan način (Ovidije).

Obredne pesme-  bukolike –pastirske pesme (Vergilije)

                            georgike- ratarske pesme  (Vergilije)

Egzempla = poučna priča, pisana je i na narodnom i na latinskom jeziku.

 

 

Popularni pisci istoka i zapada bili su: Toma Akvinski, Aurelije Avgustin, Pseudo Dionisije Aeropag Srednji vek priprema teren za renesansnu epohu.

Последња измена: Sunday, 4. March 2012., 00:43